nambaongu.com.vn- Đã có nhiều nội dung bài viết về “Người sản phẩm xóm” của Nguyễn Bính, quan sát dưới những góc độ khác nhau, như folklore, phân vai trung phong học, biện bệnh tâm hồn… Ở đây, chỉ nhìn bài xích thơ bên dưới góc độ, cơ mà nói một cách dân gian là “suy bụng ta ra bụng người”, tuyệt nói một phương pháp văn vẻ là “Lấy vào ý tứ nhưng suy”. Đã là suy bụng ta ra… thì có thể trúng xuất xắc trật. Mặc dù trúng hay trật, tốt hay dở, thì cũng chính là góp thêm một chiếc nhìn, một biện pháp “giải mã” về thi phẩm rất khét tiếng này của Nguyễn Bính.

Bạn đang xem: Nhà nàng ở cạnh nhà tôi cách nhau cái giậu mồng tơi xanh rờn

Người mặt hàng xóm

Nhà thanh nữ ở cạnh bên tôi,Cách nhau chiếc giậu mùng tơi xanh rờn.Hai tín đồ sống thân cô đơn,Nàng như cũng đều có nỗi bi hùng giống tôi.Giá đừng có giậu mùng tơi,Thế như thế nào tôi cũng sang đùa thăm nàng.

Tôi nằm mộng rất vơi nhàng…Có nhỏ bướm trắng thường xuyên sang bên này.Bướm ơi, bướm hãy vào đây!Cho tôi hỏi nhỏ dại câu này chút thôi…Chả lúc nào thấy con gái cười,Nàng hong tơ ướt ra phía bên ngoài mái hiên.Mắt phụ nữ đăm đắm trông lên…Con bươm bướm trắng trở về bên cạnh ấy rồi!

Bỗng dưng tôi thấy bồi hồi,Tôi bi hùng tự hỏi: xuất xắc tôi yêu thương nàng?– Không, tự ân ái nhỡ nhàng,Tình tôi than lạnh gio tàn làm sao!

Tơ hong phái nữ chả đựng vào,Con bươm bướm trắng hôm nào cũng sang.Mấy từ bây giờ chẳng thấy nàng.Giá tôi cũng đều có tơ vàng cơ mà hong.

Cái gì như thể nhớ mong?Nhớ nàng? Không! Quyết là ko nhớ nàng!Vâng, từ bỏ ân ái nhỡ nhàng,Lòng tôi riêng nhớ bạn vàng ngày xưa.

Tầm trung bình giời cứ đổ mưa,Hết lúc này nữa là vừa tứ hôm!Cô đơn buồn lại thêm buồn…Tạnh mưa bươm bướm biết còn quý phái chơi?

Hôm ni mưa đã tạnh rồi!Tơ ko hong nữa, bướm lười ko sang.Bên hiên vẫn vắng trơn nàng,Rưng rưng… tôi gục xuống bàn rưng rưng…

Nhớ con bướm trắng lạ lùng!Nhớ tơ kim cương nữa, mà lại không ghi nhớ nàng.Hỡi ơi! Bướm white tơ vàng!Mau về mà chịu đựng tang chị em đi thôi!Đêm qua cô gái đã chết rồi,Nghẹn ngào tôi khóc… trái tôi yêu nàng.

Hồn trinh còn ở è gian?Nhập vào bướm trắng nhưng mà sang mặt này!

Trúc Bạch, 12 mon 7 năm 1940

*
Nhà thơ Nguyễn Bính (1918–1966)

Bài thơ bắt đầu bằng:

Nhà nữ giới ở cạnh đơn vị tôi

Cách nhau loại dậu mùng tơi xanh rờn

Một phương pháp vào bài rất chi là Nguyễn Bính. Nghĩa là bởi lục bát – thể thơ sở trường, ông sẽ kể một câu chuyện giữa “tôi” và “nàng”, nói như các nhà thông thái hiện giờ là “diễn ngôn” một chuyện tình. Nếu mới chỉ đọc nhị câu mở đầu thì dễ mang đến rằng, làm cho hợp với vần “ôi” (cạnh bên tôi), của thơ lục bát, tác giả mới phù phép cho dòng “dậu mồng tơi” (có vần “ơi”) mọc lên sinh hoạt đây, chứ cái dậu mồng tơi trong chuyện tình thì chả mấy thi vị! Đã là chuyện “chàng nàng” (giới trẻ bây giờ bảo là chuyện “ngôn tình”) được kể bằng văn vần, phải diễn ra ở loại chốn, còn nếu không là “một vùng như thể cây quỳnh cành dao” tiên cảnh, nơi Kim-Kiều chạm mặt nhau, thì ít nhất cũng là “dưới bóng hoàng lan” thơ mộng, hình dáng như văn Thạch Lam, mới hợp tình, hợp lý chứ!

Thế nhưng tiếp nối câu trang bị năm, vật dụng sáu “Giá đừng gồm dậu mồng tơi/ chũm nào tôi cũng sang đùa thăm nàng” thì buộc bạn đọc phải dừng lại, suy tư. Ngoài ra là tất cả “chuyện” rồi, tất cả “sự” rồi. Không phải vì để cho hợp vần, mang đến trơn tru mạch lục bát, phải cái dậu mồng tơi phải mọc lên nghỉ ngơi đây, mà lại nó còn là một “nhân vật” thâm nhập vào câu chuyện, thậm chí là trung tâm của câu chuyện nữa. Bởi cứ như lời thơ thì “hai người sống thân cô đơn” với “nàng như cũng có thể có nỗi ai oán giống tôi”, nghĩa là nhị khối cô đơn, cùng bao gồm chung một nỗi sầu buồn, nhưng nhà lại ở ngay bên cạnh nhau, chỉ cần “bên này” cùng “bên ấy”. Để phá vỡ cái khối cô đơn ấy, chiếc “thành sầu” ấy không khó khăn gì, chỉ mấy bước chân sang mặt ấy thì biết đâu chẳng đã“được lời như túa tấm lòng” rồi. Vậy cơ mà chỉ vì chưng cái dậu mồng tơi xanh rờn như trêu ngươi, như thách đố kia, đã khiến cho tôi cần thiết qua thăm chị em được, hỏi ráng có bi thảm không, gồm đau không?

Vậy mẫu dậu mùng tơi kia như vậy nào, cơ mà với “tôi” nó lại có thế lực ghê gớm vậy?

Những ai sinh ra ở nông thôn đông đảo biết rằng, mồng tơi là 1 trong loài rau xanh phổ biến, lành thánh thiện như rau muống, rau đay, rau xanh ngót… nơi nhà quê. Còn mẫu dậu mùng tơi thì hay chẳng to phe, gớm ghê gì, một ít dòng que tre kháng lên, gài buộc thêm vào, ấy là thành dậu đến dây leo lên. Thuở đầu dậu còn cao ngang tầm mặt người, chứ mồng tơi trèo lên nhiều, dậu hay là xiêu vẹo rạp xuống. Mong muốn qua, nếu như dậu thấp fan ta có thể bước qua, khiêu vũ qua, hoặc không thì rẽ ngang cũng “chẳng tác động gì đến chủ quyền thế giới”. Dây mồng tơi, ngọn mùng tơi cũng mềm mại, suôn sẻ tru, chẳng hóc búa cóc cáy gì, trừ khi dây tất cả quả thì trông như những cục sần nhẵn thín, bóp nhẹ một cái đã loang màu mực tím đầy tay. Dân gian vẫn chẳng tất cả câu“quá bởi nhà giầu dẫm buộc phải gai mồng tơi” để tỏ ý chế giễu cợt phần đông ai chưa chi đã hổ thẹn khó, kêu khổ kia sao. Vậy thì chiếc dậu mồng tơi đó là nút thắt của chuyện tình này. Nó là “thủ phạm” tạo thành bên ấy, mặt này. Lần theo tua dây mồng tơi, men theo mạch dân dã nghĩ ngợi thêm nữa, thì dân quê chẳng sẽ ví von “nghèo rớt mồng tơi”, hay “xanh rớt mồng tơi” kia sao. Đúng rồi! Vậy mồng tơi ngơi nghỉ đây đâu riêng gì là cái thứ mồng tơi trồng để mang lá nấu canh, mà là ám chỉ dòng sự nghèo – nghèo… rớt mồng tơi. “Xanh rớt mồng tơi” thì cũng là từ chiếc nghèo rớt cơ mà ra thôi. Sợ hãi thay, dậu mồng tơi tại đây không “xanh rớt” cơ mà “xanh rờn” nghĩa là vô cùng rất nghèo. Thời nay mà vậy thi sĩ Hoàng è Cương, vào trường ca “Trầm tích” còn tả cái nghèo khó của xứ Nghệ bởi một ví von để đời là“mảnh khu đất nghèo mồng tơi ko kịp rớt” cơ mà! thay là ta đang tạm lần ra dòng “chốt”, hay cái “mã” của “giá đừng…” rồi: cái nghèo. Mà nghèo thì hèn, thì khoác cảm, thì…

Còn thiếu phụ thơ – “nhân đồ vật chính” – thì sao?

Cứ theo văn bạn dạng thì, ở mặt ấy“Nàng hong tơ ướt ra phía bên ngoài mái hiên”, một công việc thường ngày của bé nhà nông tất cả nghề tằm tơ canh cửi, nghĩa là thanh nữ là bé nhà lành, con nhà bình dân. Song, giả dụ là nhỏ nhà lành, con nhà bình dân hồn nhiên như nhiên, sao lại “chả khi nào thấy đàn bà cười”, mắt nàng thì“đăm đắm trông lên”? cô gái cứ như là cái “người bọn bà xa lạ” vào tranh của danh họa Kramxcoi bên xứ Bạch Dương vậy. Mới thấp nháng thấy bóng phụ nữ sau dậu mồng tơi, nam nhi “tôi” như đã trở nên nàng hớp mất hồn, khiến quá nửa thân xác quý ông như sẽ chìm vào cõi mộng. Trơn bướm vừa chập chờn hiện ra, đấng mày râu đã vội vàng đón đường nhưng van vỉ “Bướm ơi, bướm hãy vào đây!/ mang lại tôi hỏi nhỏ tuổi câu này chút thôi”. Thì ra, chàng ước ao biết chị em là ai, mà lại từ bóng dáng đến ứng xử lại như ám vào chàng, khiến chàng phân trọng điểm đến vậy?

Cứ “lấy vào ý tứ cơ mà suy” thì thanh nữ không là bé nhà hay dân, tơ vàng cô bé hong nghỉ ngơi đây đâu riêng gì là tơ xoàn của “một nống tằm là năm nong kén, một nong tuyển chọn là chín nén tơ”, mà ấy là… rubi thật, như thời ni bảo là “vàng bốn nhỏ 9”! Nghĩa láng là nhà đàn bà rất giầu sang, không hề ít của nả. Nhưng kẻ đang giầu lịch sự thì thường xuyên kiêu kỳ, thậm chí là hợm hĩnh. Vậy phải cái sự “chả khi nào thấy cô gái cười”, “mắt thiếu nữ đăm đắm trông lên” (không trông xuống, chẳng trông ngang), cũng dễ dàng nắm bắt thôi: người vợ đài các, kiêu kỳ. Nàng đâu chỉ là cô hàng xóm vẫn thường xuyên ngước ánh mắt trời đôi mắt trong mặt hiên nhà, tốt cô hái mơ phải chăng thoáng bên động hương Tích, hoặc cô bé chiều chiều đi tước đay địa điểm bến sông quê… có đến hàng tá các cô gái trong gia tài thơ tình Nguyễn Bính. Song, nàng ở đó là một cô gái có “căn kiếp” vô cùng khác, không thùy mị, cũng chẳng lẳng lơ, mà có vẻ u uẩn của một “bóng giai nhân” từ nơi nào đó lạc vào địa điểm thôn dã.

Xem trong văn cảnh thì như một trong các hai mặt là nàng, hoặc tôi, vừa new dọn mang lại nơi này yêu cầu còn ngỡ ngàng, không mấy giao cảm, ấy là suy nghĩ thế. Song, quy nguyên tắc “lửa sát rơm nhiều ngày cũng bén” dường như không tất cả cơ may ra mắt ở đây. Ngày ngày thiếu phụ lơ đãng sở hữu tơ ướt ra hong bên cạnh mái hiên, có ngày nữ giới còn quên cả đựng vào, tơ cô gái không vàng ấm màu rơm quê kiểng nhưng mà ánh lên màu lạnh lẽo của kim ngân – màu của lịch sự trọng, quyền quý. Tơ thiếu phụ chảy xuống, mắt bạn nữ trông lên, miệng con gái thì khá mím lại, trong khi cổ đàn bà còn kiêu tía ngấn nữa. Chàng Kim xưa, dán mắt vào “song hồ nửa khép cánh mây” để“Tường đông xẹp mắt ngày ngày hằng trông” thanh lịch nhà phái nữ Kiều cảm giác như “Ba dọn dẹp lại một ngày lâu năm ghê”, còn cánh mày râu “Tôi”nay thì ngấp ngó sau dòng dậu mùng tơi xanh rờn liếc mắt trông quý phái thấy thế, xuất xắc tưởng ra thế? không rõ! Dân gian vẫn chẳng tất cả câu “im lặng là vàng”, tốt “có tiến thưởng vàng chẳng tuyệt phô” đó sao, loại sự lạng lẽ của nàng là sự tĩnh mịch biết nói, biết phô, biết làm cho khổ kẻ khác.

Như vậy, sau phần nhiều “giải ảo” về “dậu mồng tơi” về “tơ vàng”, thì việc “người mặt hàng xóm” hiện thời chỉ là diễn tiến tiếp của chuyện tình bi quan giữa “bên này” với “bên kia”, là hệ quả của sự eo le về đẳng cấp, về thân phận thân tôi với nàng. Nói một bí quyết khác, bi tình hiện nay chỉ xoay quanh dòng “dậu mồng tơi” – chiếc “mà ta vẫn thường điện thoại tư vấn là “mặc tình cảm yêu”, “mặc cảm thân phận”! Sự khoác cảm như thể bẩm sinh trời bắt này, Nguyễn Bính xem như 1 “đặc sản” vai trung phong hồn và đã được thi sĩ tái tạo các lần trong thơ, như một motif, chẳng hạn “Con tằm được mấy chi phí tơ/ Chao ơi, mà cầu mà mơ mang nàng/ Giầu sang đem số giầu sang/ Cứ tin cẩn chứ rằng cô gái yêu tôi/ Mấy khoa thi chót thầy ơi/ Thầy ko thi đỗ để rồi làm quan/ Để rồi lắm bạc, các vàng/ Để cho bé lấy được nàng, thầy ơi!/ thanh nữ về có tác dụng dâu đơn vị tôi/ sân vườn dâu tất cả thẹn với đôi tay ngà” (Nhà tôi). Hay“Em là đàn bà nhà giời/ Tôi là con cái nhà người thường dân/ yêu em có vạn bao gồm ngàn/ Nhưng phụ vương không chứng cho bàn tay không/ Anh thương hiệu chưa chiếm bảng rồng/ rước đâu xe pháo bóng ngựa chiến hồng vinh quy?”… Chuyện mặc cảm thân phận, độc nhất vô nhị là ẩn ức nhục tình trong thơ Nguyễn Bính bao gồm mà kể một ngày dài không hết!

Còn “tôi” là ai? chàng duyên nợ gì với dòng dậu mồng tơi, với tơ vàng, cùng bướm trắng?

Trở lại với mạch chuyện. Lâm vào thực trạng éo le ấy, nếu “tôi” là 1 trai làng mạnh bạo mẽ, tự tin, thì cứ nhảy đại qua cái dậu mùng tơi sang bên ấy, hành xử hình dạng như đấng mày râu trai vào ca dao“anh cầm cổ tay, anh hỏi câu này còn có lấy anh chăng?”. giả dụ nàng tạo sự bộ bắc bậc sang chảnh thì nhủ thì thầm rằng “Tiền không nhiều không hít được của thơm”, rồi tự yên ủi “Thì trăm con gái, nghìn con gái/ người vợ cũng là người con gái thôi”, “bai bai” nàng… là xong! tuy thế khổ cho cái kẻ nghèo rớt mồng tơi là “tôi” kia “tiền ít song lại hy vọng hít của thơm”. Anh ta nghe đâu rất lãng mạn, mơ toàn đá quý son, với mọi là“quan trạng đi chín lọng vàng”,“công chúa mua trâm thả tú cầu”, tốt “cứ tin tưởng chứ rằng người vợ yêu tôi” nên nó mới thành ra bi hài kịch. Thảm kịch của “hồn bướm mơ tiên” xuất xắc “hồn bướm mơ hoa” thì cũng thế. Thảm kịch này có họ mặt hàng với thảm kịch của đấng mày râu ngư đậy họ Trương xưa“Người thì thậm xấu, hát thì thậm hay” mà lại tơ tưởng con gái quan thừa tướng, lá ngọc cành vàng, nên đã đề nghị trả giá chỉ đắt. Mang lại dù thảm kịch của hai quý ông có không giống nhau về thời đại, về trả cảnh, về cung bậc, về kết cục.

Xem thêm: Cô Gái 30 Tuổi Có Làn Da 17 Tuổi, Làn Da 17 Tuổi Của Cô Gái 30

Mặc cảm nghèo hèn xen kẹt với hoang tưởng, đã phát triển thành “tôi” thành kẻ lẩn thẩn, thầm ước“Giá tôi cũng có tơ vàng nhưng hong”. Đã “giá đừng” ở chiếc đoạn “mồng tơi” , ni lại “giá tôi” ở cái đẫn “tơ vàng” này nữa, thì chẳng dở hơi là gì. Mà tại sao lại ước tất cả tơ vàng mà hong nhỉ? cái thằng bọn ông còn đương trai tơ mà lại ước có tơ vàng để nhưng mà hong, thì còn ra có tác dụng sao. Cái bạn ấy nếu như không thần gớm thì cũng pê-đê là chiếc chắc! Cứ trong ý tứ mà lại suy, thì thôi đúng rồi, thêm một lần nữa khẳng định tơ vàng ở đấy là “vàng” – “vàng bốn bé chín” như vẫn nói. Diễn nôm theo phong cách người quê tuyệt “quy ra thóc” thì tức thị tôi mà lại cũng giầu sang, thì xấu hổ gì cơ mà tôi lại không sang thăm nàng. Nhưng mà hỡi ôi,“Châu ngọc làm sao hái được nhiều/ Tôi là thi sĩ của yêu đương yêu/ đem đâu xe cưới ngời hoa trắng/ Với rất nhiều mâm cau che lụa điều”! (Một trời quan liêu tái).

Muốn tiếp cận người vợ mà bất lực, nên trong chiêm bao chàng đã yêu cầu nhờ mang lại “con bướm trắng” – nhân vật dụng thứ cha – như một sứ trả trung gian, trở về giăng mắc giữa tôi và nàng, giữa mặt ấy là bên này. Cánh bướm đã lộ diện nhiều lần, các kiểu, các kiếp trong thơ Nguyễn Bính. Đã có khá nhiều bài viết, thậm chí còn hẳn một tè luận về biểu tượng “bướm” trong thơ ông, với đa số là “cánh bướm dân dã”, “cánh bướm giang hồ”, “cánh bướm tình ái”, “cánh bướm thân phận”… Song, nhỏ bướm trắng ở chỗ này “chấp” tất cả các bé bướm kia, xung quanh sự “tổng hòa” các con bướm kia, nó còn siêu liêu trai, ma mỵ và cũng như lây vẻ đài các của chủ nó. Nó không sang chảnh và kiêu sa như nàng, tuy nhiên nó cũng thất thường, đỏng đảnh, tinh quái lắm. Vừa loáng thấy bóng nó, mới định hỏi nhỏ một câu thì nó “đã trở về bên cạnh ấy rồi”. Dịp thì ngày nào nó cũng sang, thời gian thì chẳng thấy tăm tích nó đâu, cứ như thể trêu ngươi vậy. Với không hề ít chấm lửng, chập chờn thực lỗi cảnh “người mộng hóa bướm”, tốt “bướm mộng hóa người” của phái mạnh Trang Chu bên đất Tàu xưa. Bạn viết ngờ rằng (vâng, chỉ dám ngờ thôi), nhỏ “bướm trắng” tại đây tượng trưng mang đến “bạc”, một loại kim ngân như “vàng”, mẹ với vàng. “Nói là bạc, lặng ngắt là vàng”. Nó là người đưa thư, là sứ mang tình yêu, nó gồm thì thầm, tỉ tê gì không bởi thứ ngữ điệu của loài bướm, thì có lẽ chỉ bao gồm tôi là hiểu, còn nữ giới – chủ nó, thì coi như vẫn “ba không”: không thấy, không nghe, ko hiểu!

Tâm trạng phân trung tâm của đại trượng phu “tôi”, vừa mê say vừa e, vừa yêu thương vừa gét, đang được mô tả với các cung bậc trong cái đoạn “lâm ly quy phượng” vào hàng đầu thất tình này, mà lại có người đã gọi là “phép biện chứng của trọng tâm hồn, của tình yêu”. Ban đầu là “bỗng nhiên tôi thấy bồi hồi” rồi tăng lên “tự hỏi giỏi tôi yêu nàng”, tiến cho tới cái gì như thể ghi nhớ mong?”. Nhưng rồi như sợ bị hớ, con trai chối bay chối biến ngay “cái gì” đó, cực kỳ cương quyết Nhớ nàng? Không! Quyết là không nhớ nàng!”. Trong gồm một cặp lục bát mà có tới những hai vết hỏi với hai vệt than, kể cũng chính là hiếm. Rồi, để sở hữu cớ thổ lộ cho nỗi bồn chồn tơ vò của lòng mình, quý ông lại đổ thừa chỉ ra rằng Không, tự ân ái nhỡ nhàng, Tình tôi than lạnh lẽo gio tàn làm sao!”, “Vâng, tự ân ái nhỡ nhàng, lòng tôi riêng biệt nhớ các bạn vàng ngày xưa”. Láy đi láy lại mọi hai lần chuyện “ân ái nhỡ nhàng” cùng với “bạn vàng” ngày xưa, rõ ràng là quý ông đang như tự dối mình, cố phân bua với người, rằng tôi không tồn tại nhớ nàng, nói gì mang đến chuyện tôi yêu nàng. “Bập” vào thiếu nữ biết đâu tôi lại thêm một lần “nhỡ nhàng” âu sầu nữa, hãy tha cho tôi!

Cái “bài” này chàng đã có lần “diễn” các lần rồi, và tất cả lần sẽ tự thúNhưng yêu thương Oanh quá vì thế phải/ Mơ chuyện thần tiên nhằm dối mình” (Mơ chuyện thần tiên). Nhưng chủ yếu cái sự càng thanh minh, thì lại như càng tự tố giác rằng vào tận đáy lòng chàng gồm nhớ nàng, thậm chí đã bị rung động nàng. Ko nhớ nàng, bị rung động nàng sao lại khổ sở, từ bỏ mình đánh vật với mình như vậy? Ở đây bao gồm sự mâu thuẫn, xâu xé giữa khối óc và bé tim. Con tim mách bảo là quý ông đã yêu thương nàng, song lý trí lại cứ như ý muốn cưỡng lại. Trong cả đến thấy lúc vắng trơn nàng, bóng bướm trong cảnh “tầm trung bình trời cứ đổ mưa”, chàng ngồi đếm thời hạn “đến bây giờ nữa là vừa bốn hôm”, thấm nỗi“cô đời bi đát lại thêm buồn”,  đến độ “rưng rưng… tôi gục xuống bàn rưng rưng…”, mà chàng vẫn còn đó cố kháng chế “Nhớ nhỏ bướm trắng kỳ lạ lùng/ lưu giữ tơ đá quý nữa, cơ mà không ghi nhớ nàng”. “Rưng rưng”, mặc dù cho hai lần “rưng rưng” thì mới chỉ xuýt khóc, chứ… chưa khóc.

Mạch thơ mang lại đây chuyển hướng làn phân cách rất bỗng nhiên ngột:

Hỡi ơi bướm trắng tơ vàng

Mau về mà chịu tang phụ nữ đi thôi

Hôm qua thiếu phụ đã chết rồi

Ngẹn ngào tôi khóc… trái tôi yêu nàng

Chuyện gì yêu cầu đến đang đến. Bức tường chắn ngoan nạm đã òa vỡ. Đến đây lại nảy ra điều băn khoăn là, nguyên nhân nàng chết đột ngột thế? vì sao chỉ khi nữ qua đời thì chàng bắt đầu tự thú “quả tôi yêu nàng”? “Tôi yêu thương nàng” chỉ ba từ ấy thôi mà sao nhọc nhằn, đớn đau vậy? Lại suy bụng ta ra… bụng chàng: chắc hẳn rằng là chỉ khi “con tín đồ kiêu sang” trong phái nữ chết đi cùng “con người mặc cảm” vào tôi cũng bị tiêu diệt theo, thì mới “Nghẹn ngào tôi khóc… trái tôi yêu nàng”. tín đồ viết thì cứ tin rằng, nàng không “tự chết”. “Tôi”- người sáng tác bài thơ – bắt chị em phải chết. Đấy là quyền lực của loại thi sĩ “lãng mạn tuy vậy không… bí quyết mạng”- người đã sáng tạo ra cả một trái đất cô đơn, mộng tưởng của riêng mình, và cũng là cân xứng với lo-gic của mẩu chuyện tình bi hùng này. Nếu con gái không bị tiêu diệt thì ko thể gồm chuyện vỡ vạc òa nước mắt cùng tiếng nấc nghẹn ngào thú nhận“quả tôi yêu nàng”. Yêu cô bé nên tôi bắt đầu khóc, yêu nữ nên tôi phải để nàng (đúng ra là mẫu sự kiêu kỳ, đài các của nàng) bị tiêu diệt đi!

Tình yêu, bỏ mặc những éo le, khoác cảm, cuối cùng vẫn chiến thằng, vẫn tấu lên khúc khải hoàn, dù giọt nước mắt có muộn mằn!

Đến đây số đông tưởng chuyện “người hàng xóm”, cơ mà cũng là chuyện của “tôi”, chuyện của nhiều người, các thời, hoàn toàn có thể kết được rồi. Một thảm kịch tình vẫn hạ màn. Phái nữ chết vậy là không còn chuyện. Dòng “dậu mồng tơi” sẽ làm kết thúc sứ mệnh của mình. Song, nếu ráng thì còn đâu cái kết “có hậu” của chuyện tình theo phong cách tư duy Á-Đông, còn đâu là Nguyễn Bính – Điệp Lang tài hoa, lãng mạn1. Bé bướm white lại xuất hiện, tuy nhiên không với tư bí quyết là sứ giả đưa thư nhưng với trách nhiệm của fan nhà “chịu tang” nàng, cùng với thiên chức chở linh hồn tình yêu:

Hồn trinh còn ở trần gian?

Nhập vào bướm trắng mà lại sang mặt này!

Cái “hồn trinh” ấy là cái hồn trong trắng, nguyên sơ, còn chưa nhuốm mùi giầu sang, tục lụy, chưa bị đời chiều chuộng, vì vò, tạo nên “sờn mòn”, “nhàu nát” (ý thơ X.Esenhin) thì rất xứng đáng được tôn thờ, được phục sinh, thăng hoa cùng bướm white – biểu tượng của nét đẹp trinh trắng, hy vọng manh, dễ vỡ. Bởi suy cho cùng, thì có lỗi gì đâu khi nữ giới đẹp, lại hiện ra trong một gia đình quyền quý? mẫu đẹp, mẫu giầu, cái sang bao gồm quyền năng, có giá của nó chứ!

Trong cơ chế thị phần có kim chỉ nan hôm nay, dường như quyền năng của chiếc đẹp, dòng giầu (nhưng chưa kiên cố đã sang) đang sẵn có cơ “lên ngôi” nữa thì buộc phải (?). (Thì cứ xem hầu hết scandal, những drama của giới showbiz đang từng ngày tự trình diện trên mạng làng mạc hội bây giờ thì rõ). Bao gồm chăng là chủ yếu “tôi”, kẻ ham mê tình hay vơ vào“cứ tin tưởng chứ là cô gái yêu tôi” mới bao gồm lỗi. Mà vững chắc gì chàng gồm lỗi, ông trời như mong muốn thế, bắt vắt “còn tôi trời bắt làm cho thi sĩ”, đày ải thế. Đi đâu, ở đâu, nhìn gì chàng cũng như mắc, như sa vào lưới tình giăng sẵn, đến nỗi yêu cầu kêu lên “Yêu sao yêu mãi nạm này/ Tôi như 1 kẻ sa lầy trong yêu”. Thì đấy, quan sát vào vườn đàn ông thấy “hoa đá quý với bướm kim cương hôn nhau”, nhìn lên chầu trời chàng như thấy “những cây cỏ nó cưới nhau”, ngày xuân đến phái mạnh reo lên như của bắt được “Chị ơi, em cưới ngày xuân nhé?”…Cứ nghĩ, không tồn tại cái người lẩn thẩn, lẩm cẩm, say mê mê như phái mạnh giữa dòng đời ồn ã, bon chen, thực dụng thì còn đâu thi vị, còn gì khác là “nhung với tuyết”! với tâm cố ấy, thì tình yêu mặc dù là đơn phương, thiết yếu kết trái trong đời thực thì cánh mày râu sẽ cho việc đó thăng hoa trong đời ảo, phục sinh cùng cánh bướm trắng, “chắp cánh, tức tốc cành” trong một kiếp khác:“Đêm qua mơ thấy hai bé bướm/ Khép cánh tình tầm thường ở giữa đời” (Hết bướm vàng).

***

Đã hơn 80 năm kể từ lúc thi phẩm “Người mặt hàng xóm” của Nguyễn Bính ra đời. Bao nhiêu nước mắt vẫn chảy qua chân cầu tình ái bắc trên những trái tim đa cảm, ngấm đẫm vào trang thơ. Hàng trăm thi khúc bolero đã tấu lên réo rắt bên trên nền bướm trắng, tơ vàng mộng ảo. Sản phẩm tá nội dung bài viết đã ra đời xung quanh thi phẩm đặc sắc mang đậm chất Nguyễn Bính này. Nỗ lực mà cho hôm nay, giữa thời 4.0, đâu đây trên loại dậu mùng tơi xanh rờn dân dã, phơ phất tơ vàng đẳng cấp và sang trọng ấy, người viết mọi dòng bình tán thô thiển này vẫn như Thấy con bướm trắng bay thơ thẩn/ Ý hẳn đi tìm hương chũm nhân” (Hương cố nhân).

Khu ngoại giao đoàn, hầu hết ngày chính Hạ, 2021.

PHẠM CÔNG TRỨ

________________

(1) Theo hồi ức ở trong phòng thơ – đơn vị viết chèo Hoàng Tấn (tức hồ Tăng Ấn), một người bạn bè của Nguyễn Bính, thì: “Nguyễn Bính tất cả một tập thơ đầu tay chưa in nhưng Bính khôn xiết trân trọng. Đó là tập thơ Bướm. Bính tự dấn tiền thân của chính bản thân mình là Bướm, đề xuất lấy bút hiệu là Điệp Lang, từ bỏ coi mình là hồ nước Điệp, Trang sinh, hồn bướm mơ hoa, phần lớn giấc bướm sẽ ru Bính vào cơn mơ triền miên, quên dòng thực tại nhức buồn, xuyên suốt thời thơ ấu. Lân cận tập thơ Bướm đó, Bính còn mang lại tôi coi bộ sưu tập khá công lao về phần đa cánh bướm đầy đủ loại, đủ cỡ, đủ sắc màu nhưng Bính săn bắt trong số những năm tháng nghỉ ngơi Thái Nguyên, Phú thọ, lặng Bái, Cao Bằng…”. (Nguyễn Bính thi sĩ giang hồ).