Về ngữ dụng, trong giờ đồng hồ Việt “tam tộc” (ba họ) được đọc là “ba đời”, “cửu tộc” (chín họ) là “chín đời” không phải hiếm gặp. Câu châm ngôn được phát âm với nghĩa khái quát: số phận con người, giàu nghèo chưa phải là tuyệt nhất thành bất biến.

Bạn đang xem: Không ai giàu ba họ không ai khó ba đời


Trên trang Làng Việt xưa và nay, nai lưng Ngọc Đông đăng bài xích Không ai giàu tía họ, không có bất kì ai khó tía đời, trích lời phân tích và lý giải trong sách Bách khoa thư thôn Việt cổ truyền (PGS. Bùi Xuân Đính, NXB chủ yếu trị non sông - 2021). Xin trích đoạn có liên quan Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời: “Câu châm ngôn chỉ sự không ổn định về đời sống của những giai tầng xã hội trong nông làng mạc Việt trước giải pháp mạng mon Tám 1945.

Khái niệm “họ” trong câu thành ngữ đồng nghĩa tương quan với trường đoản cú “đời” (hay thay hệ); không có nghĩa là dòng họ (huyết thống, tông tộc), bởi vì dòng bọn họ không phải là 1 đơn vị ghê tế…”.

*

Lời dân gian Đất bao gồm tuần, dân gồm vận; Sông có khúc, người có lúc; không có bất kì ai giàu tía họ, không ai khó bố đời... phản ánh sự biến đổi thiên, biến đổi theo quy luật cách tân và phát triển của cá nhân, loại họ, cùng đồng, khu đất nước...


t.l


Dù xác minh “họ” đồng nghĩa với “đời”, nhưng PGS. Bùi Xuân Đính không phân tích và lý giải vì sao. Nói đúng hơn, cách lý giải “vì chiếc họ ko phải là một trong những đơn vị kinh tế…” của ông thiếu thốn thuyết phục, khiến nhiều member của xóm Việt tỏ ra thắc mắc, hoài nghi. Xin trích dẫn một trong những ý kiến:

1. Cứ như tôi suy nghĩ thì 3 chúng ta ở đây không phải 3 đời. Mà 3 họ bởi vì chữ “tam tộc” mà lại ra, là chúng ta cha, họ mẹ, họ vợ chứ nhỉ?

2. Tôi cũng nghĩ bố họ là nội ngoại nhà mình với bên bà xã hoặc mặt chồng. Lẽ nào đánh đồng “họ” với “đời”?

3. Tưởng ba họ là bọn họ cha, họ mẹ, bọn họ vợ?

4. Trần Ngọc Đông thương lượng lại: “Em thì suy nghĩ nó mang tính chất ước lệ. Tía họ là tất cả các quan hệ giới tính họ hàng thân thích, tía đời thì là các thế hệ nói phổ biến không phải ví dụ là 3 nuốm hệ. Theo cá nhân em thì ý nói của câu là không có gì là trọn vẹn (không giàu toàn bộ những người có quan hệ họ hàng) và không có bất kì ai nghèo không ít đời. Chưa phải vì ông thân phụ nghèo thì mãi nghèo”…

(5) Thành viên thôn Việt có chủ ý số (1) trao đổi lại với è Ngọc Đông: Thì nghĩa rộng lớn nó là thế. Tuy vậy nghĩa nhỏ trên cơ sở văn tự/ngôn ngữ ví dụ cũng phải hiểu rõ đã”.

Đúng vậy. Để xác minh “ba họ” được đọc theo nghĩa nào, thì phải tất cả “cơ sở văn tự/ngôn ngữ ráng thể”, chứ cần thiết suy diễn, hoặc áp đặt mang lại nó một nghĩa theo ý nhà quan.

“Họ” đồng nghĩa với “đời” hay cố kỉnh hệ, chưa phải “dòng họ”

Đến đây sẽ có người thắc mắc, vậy liệu rất có thể vế đầu “ba họ” (tam tộc) là họ cha, chúng ta mẹ, bọn họ vợ, cùng với nghĩa chỉ SỐ LƯỢNG (tất cả những người có quan hệ giới tính họ hàngnhư comment của trằn Ngọc Đông đã trích dẫn bên trên đây); còn vế sau “ba đời” là chỉ tía thế hệ? Rồi cả câu được hiểu: "Chưa từng thấy ai cả tía họ phần đông giàu; trước đó chưa từng thấy ai cả ba đời gần như nghèo" (Nguyễn Đức Dương); “Không ai phong lưu cả cha họ (họ bố, họ chị em và họ bà xã - Hoàng Tuấn Công) và cũng ko ai nghèo đói luôn ba đời(Lê Văn Hoè) được chăng?



Câu vấn đáp là không.

Xem thêm: Minh Chứng Đánh Giá Chuẩn Nghề Nghiệp Giáo Viên Tiểu Học, Chuẩn Nghề Nghiệp Giáo Viên Tiểu Học Là Gì

Bởi “ba họvà “ba đời” trong câu tục ngữ đã xét những là đơn vị chức năng chỉ THỜI GIAN, chưa hẳn chỉ SỐ LƯỢNG. Theo đây, tía họ/ba đời vừa bao gồm nghĩa rõ ràng (đời cha, đời con, đời cháu), từng đời chừng 30 năm, mà lại lại vừa mang tính chất tượng trưng, ước lệ, ý chỉ sự lâu dài, mãi mãi.

*

Minh họa trong chuyện tranh Giàu ba họ, khó cha đời


T.L


Câu phương ngôn được gọi với nghĩa khái quát: số phận con người, nhiều hay nghèo chưa hẳn là độc nhất thành bất biến, mãi mãi giữ nguyên, nhưng mà sẽ thay đổi theo thời gian. Do thế, cần yếu vế đầu “ba họđược đọc với nghĩa con số (tất cả họ hàng thân thích nội ngoại),còn vế sauba đời(đời cha, đời con, đời cháu), lại chỉ thời gian.

Một ví dụ như khác. Phương ngôn Hán gồm câu đồng nghĩa tương quan Phú bất thừa tam đại, cùng bất quá ngũ phục - 富不過三代,窮不過五服 (Giàu chưa tới tam đại, nghèo không tới năm đời). “Tam đại” là “ba đời (cha, con, cháu), đối với “ngũ phục” là “năm đời (cụ, kỵ, ông, cha, và phiên bản thân mình), các là những đơn vị chức năng chỉ thời gian.

Về phép cấu tạo tục ngữ, dân gian thường lựa chọn lối nói tất cả nhịp điệu, đăng đối chặt chẽ. Vị vậy, "giàu" cặp với "khó"; "ba họ" đi với "ba đời" là 1 cách giải pháp xử lý rất khéo, vừa bảo đảm ngữ nghĩa, lại sở hữu vần điệu, đọc dễ dàng dễ nhớ. Bí quyết nói này tác dụng hơn nhiều so với mang định "Ai giàu bố đời, ai nghèo bố đời".

Lời dân gian Đất gồm tuần, dân tất cả vận; Sông bao gồm khúc, người có lúc; không có ai giàu ba họ, không có ai khó bố đời... phản ánh sự trở thành thiên, chuyển đổi theo quy luật trở nên tân tiến của cá nhân, loại họ, cộng đồng, đất nước... Vày vậy, dù kinh tế xã hội cải cách và phát triển ra sao, “ổn định” mang lại mức nào thì cũng không ngăn được chuyện đời thân phụ là tỉ phú, đời bé đời cháu đi nạp năng lượng mày; đời phụ thân đi ăn uống mày, con cháu thành tỉ phú…

*

Nghèo khổ kéo dài từ đời này quý phái đời khác là điều không có ai mong muốn


T.L


Dĩ nhiên, tỉ phú và ăn mày ở đây được đọc là giàu với nghèo, cách tân và phát triển và suy thoái… Theo đây thừa nhận xét câu Không ai giàu tía họ, không ai khó bố đời chỉ sự không ổn định về đời sống của những giai tầng buôn bản hội vào nông xã Việt trước cách mạng tháng Tám 1945của PGS. Bùi Xuân Đính e rằng khiên cưỡng.

Như vậy, Không ai giàu ba họ, không một ai khó tía đời, PGS. Bùi Xuân Đính đã đúng lúc cho rằng, “họ” ở đây đồng nghĩa cùng với “đời” xuất xắc “thế hệ”, chứ không hẳn “dòng họ. Mặc dù nhiên, ông lại không nên khi phân tích và lý giải sở dĩ “họ” “không tức là dòng họ (huyết thống, tông tộc), vày dòng bọn họ không phải là một trong những đơn vị ghê tế…”. Giải thích như vậy thì lẽ nào khi “họ” được gọi là “đời”, thì “đời đang là “một đơn vị chức năng kinh tế”?.