Join Group tiếp thu kiến thức G1 | G2 Secret Ủng hộ page bằng phương pháp đăng ký kết miễn tổn phí : Microsoft OneDrive | biện pháp khác | Paypal
*

DỊCH THÀNH NGỮ: DỄ giỏi KHÓ?

ĐỊNH NGHĨA VỀ THÀNH NGỮ

Theo trường đoản cú điển Longman về giảng dạy Ngôn ngữ & ngôn ngữ học Ứng dụng (1999 tr.172) thì ‘thành ngữ’ (Idioms) là một trong những từ ngữ có tính năng như một đơn vị chức năng duy nhất với nghĩa của đơn vị này thiết yếu hiểu được lúc những bộ phận/thành phần của chính nó (bị) tách bóc rời (an expression which functions as a single unit & whose meaning cannot be worked out from its separate parts).Ví dụ:– She washed her hands of the matter.(Cô ta đang phủi tay không phụ trách gì nữa về sự việc đó.)

DỊCH THÀNH NGỮ: DỄ tuyệt KHÓ ?

Nhân một sinh viên hỏi tại sao trong thành ngữ giờ đồng hồ Anh ‘Two heads are better than one’ lại được dịch ‘Ba ông thợ giày/da rộng một ông Gia Cát’ ni xin luôn thể thể trả lời bạn.Trước hết, trong số những đặc trưng mang tính chất văn hóa Việt khi dùng tục ngữ, thành ngữ – là thói ngưỡng mộ dùng con số như ‘vững như kiềng ba (3) chân’, ‘một cây làm cho chẳng lên non bố (3) cây chụm lại buộc phải hòn núi cao’… và trong các con số thì số 3, 7, 9 là những con số thường được dùng nhiều nhất. Theo Bàn Long Hội (banlong.us > … >) thì câu thành ngữ giờ Việt bên trên có xuất phát từ giờ Hán “Tam cá xú so bì tượng, đính cá Chư mèo Lượng.” tất cả nghĩa “Ba gã thợ giầy hơn một ông Gia Cát.” mà lại ở tiếng Việt ta hay nói: “Ba ông thợ domain authority hơn ông Gia Cát.” trên thực tế, “bì tượng” sát âm cùng với “tì tướng”, sinh hoạt cổ đại tức là “phó tướng”, nguyên bản ý chỉ trí thông minh của bố phó tướng hợp lại rất có thể hơn cả một Gia cát Lượng, truyền lưu lại lâu ngày lại từ “tì tướng” biến thành “bì tượng.” . Đó cũng chính là lí vị cắt nghĩa nguyên nhân ở tiếng Anh ẩn dụ là ‘đầu’ nhưng mà tiếng Việt lại là ‘ba ông thợ domain authority thay bởi vì phù họp với lô gic hơn hết là ‘ba ông phó tướng’!

ALAN DUFF VỀ VẤN ĐỀ DỊCH THÀNH NGỮ

Alan Duff trong công trình xây dựng nghiên cứu của mình ‘Translation’ (1996 tr.11) nhận định rằng ‘Thành ngữ được nghe biết như là sự việc ‘bất khả thể dịch’ (Idiomatic expressions are notoriously untranslatable). Chúng gồm so sánh (similes), ẩn dụ (metaphors), bí quyết ngôn (proverbs), tục ngữ (sayings). Alan Duff cho rằng ‘để dịch một thành ngữ thì một trong những cách là tìm một tương đương gần (nhất) (use a close equivalent) như sinh hoạt tiếng Việt là ‘thiêng thật’ thì sống tiếng Anh thành ngữ tương đương gần (nhất) là ‘talk of the devil’ (Anh), ‘speak of the devil’ (Mỹ) như sống ví dụ sau:

– Talk of the devil! I was just telling everyone about your promotion.– Let’s ask Amy what she thinks – Speak of the devil, here she is!

Tuy nhiên, Mona Baker với cuốn sách nghiên cứu và phân tích dịch thuật ‘In Other Words’ (1997 tr.223) lại nêu: ‘để lí giải/hiểu một thành ngữ phần đông tùy trực thuộc vào việc hiểu biết nghĩa quy cầu của thành ngữ đó. Mona Baker cho một hội thoại như sau:A: Shall we go for a walk?B: Could I take a rain kiểm tra on that?Và Mona Baker cho rằng ‘để đọc được câu trả lời của B tùy vào bài toán hiểu được nghĩa quy cầu của thành ngữ ‘take a rain check’ trong tiếng Anh của người Mỹ là ‘từ chối đồng ý lời kiến nghị hoặc một lời mời ngay lập tức nhưng cho thấy thêm rằng sẵn lòng đồng ý lần sau (to decline to lớn accept an offer or invitation immediately but indicate willingness khổng lồ accept it at later date).

Bạn đang xem: Dịch thành ngữ tiếng anh sang tiếng việt

4 CHIẾN LƯỢC DỊCH THÀNH NGỮ vày MONA BAKER ĐỀ XUẤT

Trong cuốn sách viết về dịch thuật của mình mang tên ‘In Other Words: A coursebook on translation’ của mình, Mona Baker khuyến nghị 4 kế hoạch dịch thành ngữ, nay xin ra mắt sơ lược cùng các bạn:

1. Dịch một thành ngữ bằng cách dùng một thành ngữ có hiệ tượng và nghĩa tương tự trong ngôn từ dịch/đích (Translation by using an idiom with similar form & meaning in the target language) như:

– All that glitters is not gold (Lấp lánh chưa chắc chắn rằng vàng).– Matter of life và death (Vấn đề sống chết) .– địa chỉ fuel lớn the fire/flames (Thêm dầu vào lửa).– A rolling stone gathers no moss (Đá lăn nhiều thì rêu chẳng bám được).…..

Xem thêm: Lịch Khám Khoa Quốc Tế Bệnh Viện Đại Học Y Hà Nội, Khoa Quốc Tế

2. Dịch một thành ngữ bằng cách dùng một thành ngữ có vẻ ngoài khác biệt nhưng nghĩa thì giống như (Translation by using an idioms with dissimilar size but similar meaning) như:

– khổng lồ sell lượt thích hot cakes (Bán mắc như tôm tươi).– khổng lồ attract & keep talent (Giữ chân tín đồ tài).– As the crow flies (Theo con đường chim bay).– The grass is (always) greener on the other side (of the fence) (Đứng núi này trông núi nọ).– Birds of a feather (flock together) (Ngưu khoảng ngưu, mã tầm mã).– A scrat lớn catch a mackerel (Thả con săn fe bắt nhỏ cá rô).…

3. Dịch một thành ngữ bằng ngữ giải thích (Translation by paraphrase)

Ở hướng từ Việt quý phái Anh bởi vì sự biệt lập về văn hóa truyền thống nên đôi lúc ta khó khăn tìm một thành ngữ tương đương cân xứng nên việc dùng một thành ngữ (bằng) ngữ giải thích vẫn là một chiến lược phổ biến. Ví dụ, thành ngữ ‘Lấy ngắn nuôi dài’ là một ví dụ.Sau trên đây xin giới thiệu 2 thành ngữ vì chưng Trương quang đãng Phú trong ‘Từ Điển Dụng Ngữ Việt – Anh’ dịch là môt cách tiến hành này:

– Liệu cơm trắng gắp mắn (One has to match his spending to lớn his income).– Có an cư mới lạc nghiệp (You’ll never flourish in your trade until you have a secure home).Ở ngữ cảnh thương mại có một trong những thành ngữ new như ‘white knight’, ‘black knight’, ‘crown jewels’ các dịch mang dịch bằng một ngữ giải thích.…..4. Không dịch (thành ngữ) (Translation by omission)

Một thành ngữ có thể không dịch ở ngôn từ dịch/đích vì không tồn tại thành ngữ tương đương hoặc khó dùng ‘ngữ giải thích’ hoặc nguyên nhân phong cách. Tôi vẫn chưa tìm ra một thành ngữ bởi vậy ở phía dịch Anh – Việt xuất xắc Việt – Anh.

PETER NEWMARK VỀ VẤN ĐỀ DỊCH ẨN DỤ

Bàn về phong thái dịch ẩn dụ (the translation of metaphor) trong ‘Approaches lớn Translation’, Peter Newmark có khuyến cáo 2 vào 7 cách làm dịch ẩn dụ mà bao gồm chung điểm với 2 kế hoạch dịch thành ngữ của Mona Baker:

1. Tái chế tạo ra cùng một hình hình ảnh trong ngữ điệu đích/dịch như ví dụ:

– His life hangs on the thread’ (Đời hắn như chỉ mành treo chuông)

2. Thay thế sửa chữa một hình hình ảnh trong ngữ điệu gốc bằng một hình ảnh khác trong ngôn từ đích/dịch như:

– The youngest daughter is the apple of her mother’s eye (Cô gái út là thiên thần của bạn mẹ)

#Nguyenphuoc vinhco

Bài viết thể hiện ý kiến của tác giả. Andy Nova xem thêm thông tin và còn lại nguyên tác, luận bàn nếu tất cả sẽ ở mục riêng.

Post của Nguyen Phuoc VinhCo (https://www.facebook.com/vinhco.nguyenphuoc1/) trên VietTESOL